آکواریوم گیاهی(پلنت)-بخش اول

iranplant

آکواریوم گیاهی/Plant aquarium

نکات بسیار زیادی باعث شده تا علاقه مندان به آکواریوم، از میان انواع آکواریوم های موجود، آکواریوم گیاهی را انتخاب کنند و اکنون آکواریوم های گیاهی پرطرفدارترین نوع آکواریوم در سراسر جهان هستند. آکواریوم های گیاهی نوعی از آکواریوم های آب شیرین هستند که با گونه های مختلف گیاهان طبیعی تزئین شده اند. مردم از سال ها پیش در آکواریوم هایشان از گیاهان طبیعی استفاده می کردند و گیاهان آبزی متداول عبارت بودند از چند گونه محدود (کریپتون برگ بلند، گندمی، شویدی، خرفه ای و خنجری)  و این محدود بودن باعث عدم توانایی ایجاد طرح هایی متنوع میشدند. .

نام اکواریوم گیاهی را میتوان به هر اکواریومی که در آن از گیاهان آبزی نگهداری میشود نسبت داد .

گسترش بازار آکواریوم های گیاهی مدرن در ایران و وجود گونه های مختلف گیاهان آبزی در بازار، هر بیننده علاقه مندی را به فکر راه اندازی یک آکواریوم گیاهی می اندازد. اما راه اندازی غیر اصولی یک آکواریوم گیاهی باعث می شود که با گذشت زمان، گیاهان از بین بروند و شخص از آکواریوم گیاهی اش دل زده شود, لذا توجه به نیازهای گیاهان آکواریومی و تجهیزات لازم برای راه اندازی اصولی یک آکواریوم گیاهی بحث مهمی است که در ادامه به آن نیز می پردازیم..

مزایا و ویژگی های آکواریم گیاهی

اصولا راه اندازی یک آکواریوم گیاهی حرفه ای نسبت به آکواریوم های معمول هزینه بالاتری دارد و هزینه آن نزدیک به هزینه راه اندازی آکواریوم آب شور است با این تفاوت که هزینه و مراقبت‌های لازم برای نگهداری آکواریوم گیاهی حرفه ای بسیار بسیار کمتر از آکواریوم آب شور است.ولی راه اندازی اکواریوم های گیاهی غیر حرفه ای به مراتب کمتر میباشد. از سوی دیگر قیمت ماهی‌ها و بی مهرگان مورد استفاده در آکواریوم گیاهی بسیار کم و ناچیز است و این نکات از مزایای آکواریوم گیاهی نسبت به آکواریوم آب شور است. لازم به ذکر است که آکواریوم آب شور از نظر تنوع در طراحی هرگز به آکواریوم گیاهی نمی رسد، چراکه شما تنها به چند شکل ساده می توانید دکور یک آکواریم آب شور را بچینید و این محدودیت باعث می‌ شود که دکور داخل آکواریم آب شور بعد از مدتی برای بیننده کسالت آور شود در حالیکه در طراحی آکواریوم گیاهی دست شما باز است و می توانید صدها طرح مختلف از چندین سبک متفاوت را در دکور آکواریوم خود اجرا نمایید و هر از گاهی با اعمال تغییراتی از جمله جابجا کردن سنگ و چوب و گیاهان داخل آکواریومتان، تغییراتی اساسی در دکور آن بدهید. سرعت رشد و تغییر سریع حجم گیاه ها و همچنین معجزه رنگ سبز در آ رامش وزیبایی از دیگر مزایای اکواریوم های گیاهی میباشد که باعث جذابیت و تنوع این نوع از اکواریوم ها شده است..

رنگ های گرم، زیبایی و طراوت آکواریم های گیاهی که حاصل حضور گیاهان است می تواند نشاط و آرامش را برای هر بیننده ای به ارمغان آورد. از اینرو میتوان این اطمینان را داد که هزینه صرف شده بابت راه اندازی یک آکواریوم گیاهی به هدر نمی رود و جذابیت و زیبایی آن ارزش این هزینه را دارد، البته به شرط آنکه به جا و درست از تجهیزات موجود در بازار استفاده کنید و اصول علمی را در انجام این هزینه در نظر داشته باشید. ما در ادامه به همین مسأله خواهیم پرداخت و اصول راه اندازی آکواریوم گیاهی و کارایی و موارد استفاده هر یک از تجهیزات موجود در بازار را شرح خواهیم داد.

iranplant

انواع آکواریوم های گیاهی

با توجه به پیشرفت های موجود در سالهای اخیر در زمینه راه اندازی آکواریوم های گیاهی همه روزه اطلاعات متنوع در این زمینه در منابع موجود ارائه میشود و بسیاری از این اطلاعات به اندازه کافی قابل اطمینان نیستند، بنابراین امکان معرفی آنها به صورت قانونی امکانپذیر نمیباشد. در ابتدا توجه شما را به این نکته جلب می نماییم که آکواریوم مجموعه ای متشکل از لوازم ومتعلقات (مانند شیشه، فیلتر و سایر لوازم) و جانداران آبزی شامل گیاهان، ماهیها و سایر موجودات (انواع میگو و حلزون) میباشد و مهمترین نکته ایجاد یک تعادل پایدار در این فضای شیشه ای میباشد.آکواریوم های گیاهی را میتوان در تقسیم بندی های جداگانه ای چه از نظر تجهیزات و چه از نظر نوع طراحی داخلی آن بررسی نمود. در ابتدا و در تقسیم بندی اول، آکواریوم های گیاهی را از نظر تجهیزات و امکانات، به دو دسته تقسیم میکنند:

۱: آکواریومهای گیاهی با امکانات کم

۲: آکواریوم های گیاهی با امکانات حرفه ای

همان گونه که از نام آنها پیداست تفاوت بین این دو دسته آکواریوم گیاهی به امکانات و به تبع آن، نوع گیاهانی که میتوان در آن پرورش داد، باز میگردد. در آکواریوم های گیاهی با امکانات بالا از سیستم دی اکسید کربن پیوسته (Continues)، نور شدید، بستر و کودهای مایع با دوز بالا و جداگانه استفاده میشود که امکان نگهداری از گیاهان متنوع تری را برای علاقمندان ایجاد خواهد کرد. آکواریوم های گیاهی با امکانات کم فاقد سیستم دی اکسید کربن پیوسته و نورهای شدید هستند و اصولا نورهایی با سطح متوسط و بستر در انها استفاده میشود و از کربن مایع و کودهای مولتی برای رفع نیازهای گیاهان اکواریومی استفاده میشود که هزینه کمتری نیز دارد. از مزایای آکواریم های گیاهی حرفه ای با امکانات بالا میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

  1. امکان استفاده از گیاهان متنوع تر.
  2. سرعت رشد مناسب، طراوت و شادابی بیشتر گیاهان.
  3. زیبایی بیشتر.

به هر حال میتوان از محاسن آکواریوم های گیاهی با امکانات کم نیز به موارد زیر اشاره نمود:

  1. امکان کنترل بیشتر.
  2. کمبود مشکلاتی مانند رشد جلبکها.
  3. هزینه راه اندازی کم.

اما تقسیم بندی دیگری برای آکواریوم های گیاهی وجود دارد که اساس آن طراح داخلی و سبک چینش تزئینات داخل آکواریوم (hardscape) است. لوازم دکوری مناسب در آکواریوم های گیاهی ریشه و کُنده های طبیعی و زیبای درختان استوایی میباشند که در بازار آکواریوم موجود میباشد و با بستن برخی گیاهان به این کنده ها، جلوه زیبایی به آکواریوم شما خواهند داد. این کنده ها به لحاظ شیمیایی تاثیر مثبت بسزایی در آکواریوم شما خواهند داشت. هنر طراحی فضای آکواریوم شامل چیدمان گیاهان و همچنین صخره ها، سنگها و چوبها (که به مجموعه آنها، فضای سخت یا هارداسکِیپ میگویند) به شیوه ای زیبا و چشم نواز در یک فضای شیشه ای است که میتوان آن را هنر طراحی باغبانی زیر آب نامید. طراحی آکواریوم شامل سبکهای مجزایی میباشد مانند سبک هلندی که شبیه به باغهای رنگا رنگ هلندی میباشد ، سبک ژاپنی که نگاهی ساده و مینیاتوری را به بیننده القاء میکند، سبک جنگلی که ترکیبی از سبک ژاپنی و هلندی میباشد و در ان از گیاهان انبوه و چوب و سنگ استفاده میشود، سبک تایوانی که در تلاش برای ایجاد عمق و سطوح بیشتر در اکواریوم و استفاده از اجزایی مانند مجسمه ها برای رساندن مفهموی خاص و سبک طبیعی که پر طرفدارترین سبک در سالهای اخیر بوده و با الهام از طبیعت و ترکیب سایر سبکها در ان تلاش برای خلق مناظر طبیعی مانند کوه ها، دره ها  میشود و در تمام این سبکها از ماهیها و بی مهرگان نیز استفاده  میشود..

هرچند هدف اولیه از طراحی اکواریوم ایجاد منظره ای هنرمندانه در زیر آب میباشد، جنبه های تکنیکی نگهداری از گیاهان اکواریومی نیز باید مورد توجه قرار گیرد. فاکتورهای متعددی در یک آکواریوم وجود دارند که برای داشتن یک اکواریوم موفق نیاز به ایجاد تعادل بین آنها لازم است. این فاکتورها شامل فیلتراسیون، نگهداری میزان دی اکسید کربن در حجم مناسب برای انجام فتوسنتز در زیر آب، بستر و کودها، نور و کنترل جلبک مییباشند.

در ادامه به معرفی تعدادی از سبکهای آکواریومی میپردازیم.

iranplant

سبک هلندی:

این سبک شامل آکواریومهایی دارای گیاهان متراکم، رنگهای متنوع، سایز و فرمهایی شبیه به باغهای گل میباشد. این سبک در هلند و پس از سال ۱۹۳۰ گسترش یافت، از زمانی که لوازم آکواریوم به صورت تجاری در دسترس قرار گرفت. این سبک تاکید بر چیدمان گیاهان به صورت پلکانی داشته و چوب و سنگ به وفور در آن مورد استفاده قرار میگیرند. چیدمان خطی گیاهان در این سبک شبیه به خیابان های هلند میباشد. اگر چه در این سبک گیاهان متنوعی مورد استفاده قرار میگیرد اما عموما حجم زیاد گیاهان با استفاده از هرس کردن و استفاده از رنگهای متنوع قابل مشاهده می باشد. بیش از ۸۰% آکواریوم با گیاهان پوشیده میشود و سطح بسیار کمی و در بسیاری موارد هیچ قسمتی از بستر آکواریوم قابل رویت نیست. گیاهان بلند در قسمت انتهایی اکواریوم قرار میگیرند تا از دیده شدن لوازم جلوگیری کنند.

iranplant

سبک ژاپنی:

این سبک از سال ۱۹۹۰ با تلاشهای آقای تاکاشی آمانو ایجاد شده است. سه جلد کتاب آقای آمانو با نام دنیای آکواریوم های طبیعی موج عظیمی در دنیای آکواریوم های گیاهی ایجاد کرد و استاندارد های جدیدی برای مدیریت آکواریوم ها بوجود آورد. در سبک ژاپنی که توسط آمانو ایجاد شد تلاش در شبیه سازی مناظر طبیعی با چیدمانی متقارن و استفاده از حجم انبوه گیاهانی که دارای شباهت میباشند. در این سبک چوبها و گیاهان با دقت انتخاب میشوند و میتوان گفت یک مهندسی خاصی در این اکواریوم ها وجود داد. هدف در این سبک بیشتر ایجاد یک منظره مینیاتوری میباشد تا اینکه بخواهند یک باغ رنگارنگ را ایجاد نمایند. این مناظر مینیاتوری آکواریومی در عکسها شما را به اشتباه می اندازد که آنچه میبینید یک منظره در طبیعت واقعی (بخشی از یک جنگل یا کوهستان) است یا اینکه یک آکواریوم گیاهی است..

در این سبک تلاش در ترسیم ایجاد مناظری شبیه به واقعیت یا وابی کوزاست که تاکید بر نبودن مرز تمایز بین یک منظره طبیعی و منظره آکواریومی ساخت دست شماست و مینیمالیسم به عنواع منبع زیبایی در آن مطرح است. در این سبک از واژه های ژاپنی استفاده می‌شود؛ ایواگومی یا قوانینی برای چیدمان سنگها در محلهای مناسب، اویا ایشی یا سنگ اصلی که مرکزی خالی در تانک ایجاد میکند، سوییشی یا مجموعه سنگها که در کنار هم قرار دارند، فوکوسکی یا سنگ دوم که تابع سنگ اصلی است. موقعیت کانونی در منظره به صورت عمده توسط جایگاه متقارن اویاایشی تعیین میشود که بررسی آن دارای اهمیت میباشد. گیاهانی با برگهای کوچک مانند همیانتوس، ریکسیا و فِرِن های کوچک و جاوا موس در این سبک مورد تاکید میباشند که دارای محدودیت رنگی هستند. در سبک ژاپنی بر خلاف سبک هلندی، بستر به صورت کامل پوشیده نمیشود. میگوهایی که عموما در تانک استفاده میشوند به منظور کنترل جلبک و نظافت گیاه ها و حفظ مینیمالیسم و محدود بودن گونه های مورد استفاده است

iranplant

سبک جنگلی:

بسیاری از مشتاقان آکواریوم های گیاهی امروزه به سبک جنگلی علاقمند میباشند که نسبت به سبک هلندی و ژاپنی متفاوت است و دارای خصوصیات هر دو آنها میباشد در کنار یکدیگر میباشد. در سبک جنگلی از چوب و گیاهان پر برگ به وفور استفاده میشود و شلوغ بودن از جمله خصوصیات بارز این دسته از اکواریومها میباشد .

iranplant

سبک تایوانی :

این سبک تلفیق ظریفی از اکواریوم های ایواگومی و جنگلی میباشد که هدف در ان ایجاد یک منظره واقعی است و در بعضی از این اکواریوم ها علاوه بر چوب و سنگ از المانهایی مانند مجسمه های کوچک برای کمک به طراحی و رساندن پیامی خاص به مخاطب استفاده میشود.

iranplant

سبک طبیعی:

این سبک در واقع با الهام گرفتن از طبیعت در تلاش برای خلق مناظر زیر اب میباشد و اصولا مناظری مانند کوهها، جنگل ها ، رودها و سایر موارد بعنوان منبع الهام بخش استفاده میشوند. در این سبک علاقمندان آزادانه با استفاده از گیاهان و لوازم طراحی شروع به طراحی میکنند و میتوان این سبک را آزادانه ترین و زیباترین سبک اکواریومی نامید.

در مجموع این نوع تقسیم بندیها از یک مرجع خاص انتخاب نشده اند و تقسیم بندیهای بسیار دیگری نیز وجود دارد که ما از اشاره به انها پرهیز کردیم و از نظر ما این نوع تقسیم بندی سبکها قابل درک تر و شناخته شده تر میباشد

 

سایت مرجع: THE AQUARIUM GUIDE